Omurilik felci, yalnızca hareket kaybı değil; kişinin hayatla kurduğu ilişkinin değişmesi anlamına gelir. Bu alandaki her yeni bilimsel gelişme, “ayağa kalkmak” kadar umut duygusunu da yeniden ayağa kaldırma potansiyeli taşır. Bilgiyle, gerçekçi beklentilerle ve ekip çalışmasıyla ilerlemek esastır.

Soru: Omurilik felci olan hastalar için güncel yaklaşımlar neler?

Cevap: Omurilik felci sonrası temel hedef; hastanın yaşam kalitesini artırmak, bağımsızlığını desteklemek ve mevcut fonksiyonları en üst düzeyde kullanabilmesini sağlamaktır.
Son yıllarda, elektrikle omurilik uyarılması bu amaçla araştırılan ve belirli hasta gruplarında umut verici sonuçlar bildirilmiş yöntemlerden biri olarak öne çıkmaktadır.

Soru: Elektrikle omurilik uyarılması nedir?

Cevap: Elektrikle omurilik uyarılması; omuriliğin yaralanma bölgesinin altındaki sinir ağlarının elektriksel olarak uyarılmasını hedefleyen bir yöntemdir.

Soru: Bu yöntem omurilik felcinde neden yeniden gündeme geldi?

Cevap: Kronik ağrı tedavisi sırasında, bazı omurilik felçli hastalarda beklenmeyen motor yanıtların ortaya çıkabildiği yıllar önce fark edilmiştir.
Son dönemde yapılan ileri araştırmalar, omuriliğin yürüme fonksiyonundan sorumlu sinir hücrelerinin, yaralanma sonrası da tamamen işlevsiz hale gelmediğini, uygun elektriksel uyarılarla aktive edilebildiğini göstermiştir.

https://www.youtube.com/watch?v=soUQwKmhNZ0

https://www.nature.com/articles/s41591-021-01663-5

Bilimsel veriler ne diyor?

• 2024 tarihli geniş bir derlemede, farklı merkezlerden bildirilen veriler bir araya getirildiğinde, stimülasyon ve yoğun rehabilitasyon programına alınan hastaların yaklaşık %40 civarında bir bölümünde yardımcılı ya da bağımsız ayakta durma veya adım benzeri motor çıktılar tanımlanmıştır; ancak metodoloji ve hasta seçimi çok heterojendir.
• Mesane kontrolü, tansiyon regülasyonu ve cinsel işlevler gibi otonom fonksiyonlarda kısmi iyileşmeler, hasta grubuna bağlı olarak daha düşük oranlarda rapor edilmiştir.

Bu oranlar, sınırlı sayıda hasta içeren bilimsel çalışmalara dayanır ve her hasta için geçerli değildir.

Elektrikle Omurilik Uyarılması Süreci Nasıl İlerler?

1. Hasta seçimi: Omurilik hasarının düzeyi, süresi ve genel sağlık durumu değerlendirilir.
2. Deneme uyarımı: Önce geçici elektrotlarla yanıt gözlemlenir.
3. Kişiselleştirme: Uyarı parametreleri hastanın hedeflenen fonksiyonuna göre ayarlanır.
4. Yoğun fizyoterapi: Elektriksel uyarı mutlaka yapılandırılmış rehabilitasyonla birlikte yürütülür.

Elektrikle omurilik uyarılması, tek başına bir tedavi değil,

• Beyin cerrahisi,
• Fizik tedavi ve rehabilitasyon,
• Nöroloji ve
• Biyomedikal mühendislik alanlarının birlikte çalışmasını gerektiren multidisipliner bir yaklaşımdır.

Soru: Bu yöntemle herkes yürüyebilir mi?

Cevap: Hayır. Elektrikle omurilik uyarılması:

• Her omurilik felci hastası için uygun değildir,
• Yürüme garantisi vermez,
• Sonuçlar kişiye ve hasarın özelliklerine göre değişir.

Amaç; umut satmak değil, bilimsel veriler ışığında olasılıkları ve sınırları açıkça ortaya koymaktır.